Windows 10 vs. Windows 11: Nu upgraden of wachten op Windows 12?
Meer dan 400 miljoen pc's draaien nog op Windows 10. Sinds 14 oktober 2025 krijgen ze geen beveiligingsupdates meer. Dat is geen abstract gevaar, maar een concreet risico voor iedereen die online bankiert, gevoelige gegevens opslaat of gewoon veilig wil werken. Maar loont de overstap naar Windows 11 eigenlijk nog wel? Of kunt u beter wachten op Windows 12?
Het korte antwoord: wachten op Windows 12 is geen optie. Dat systeem komt op zijn vroegst in 2026 of 2027. Tot die tijd zit u op een onveilig besturingssysteem. Maar het lange antwoord is gecompliceerder. Want Windows 11 heeft echte voordelen, maar ook vervelende beperkingen. Ik laat u zien wat er werkelijk is veranderd en hoe u de beste beslissing voor uw pc neemt.
Het einde van de ondersteuning: waarom oktober 2025 een harde grens is
Microsoft heeft Windows 10 op 14 oktober 2025 officieel met pensioen gestuurd. Dat klinkt in eerste instantie onschuldig. Uw pc blijft immers gewoon werken. Maar hier zit de adder onder het gras: hackers verzamelen al maandenlang zogenaamde zero-day-exploits. Dat zijn beveiligingslekken die ze bewust achterhouden om ze na het einde van de ondersteuning massaal te misbruiken.
Mijn ervaring uit de branche laat zien: de eerste weken na een EOL-datum zijn bijzonder kritiek. Aanvallers weten dat er miljoenen ongepatchte systemen online zijn. Een Windows 10-computer op het netwerk is vanaf nu een wagenwijd openstaande schuurdeur.
Voor bedrijven wordt het nog neteliger: de AVG-valkuil
Wat voor particulieren een beveiligingsrisico is, wordt voor ondernemers en zzp'ers al snel een juridisch probleem. Artikel 32 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming schrijft voor dat persoonsgegevens volgens de "stand der techniek" beschermd moeten worden.
De consequentie is onaangenaam: wie na oktober 2025 nog Windows 10 zonder ESU op het internet gebruikt en klantgegevens verwerkt, handelt nalatig. Worden er dan daadwerkelijk gegevens gestolen, dan dreigt niet alleen de schade door de hack zelf. Ook de toezichthouders voor gegevensbescherming kunnen boetes opleggen. En die zijn bij AVG-overtredingen zoals bekend niet mals.
Voor IT-afdelingen en freelancers betekent dat: de upgrade naar Windows 11 is geen kwestie van smaak meer. Het is een compliance-vereiste.
Microsoft biedt een uitweg: Voor 30 dollar kunt u Extended Security Updates kopen. Dat verlengt de bescherming met een jaar tot oktober 2026. Voor bedrijven wordt het duurder: 61 dollar in het eerste jaar, daarna verdubbelt de prijs jaarlijks. Dat is Microsofts manier om te zeggen "Stap nu eindelijk over".
Windows 11 Home vs. Pro: wat heeft u echt nodig?
Voordat we het over de overstap hebben, beantwoorden we eerst een vraag die mij voortdurend bereikt: Home of Pro? De twee versies draaien op dezelfde kernel. Pro is eigenlijk Home met vrijgeschakelde extra's. Maar welke extra's heeft u nodig?
BitLocker is het grootste verschil. De Home-versie heeft weliswaar een apparaatversleuteling, maar die dwingt u tot het gebruik van een Microsoft-account. De herstelsleutel belandt dan in de cloud. Met de Pro-versie houdt u alles zelf in de hand. U kunt afzonderlijke partities versleutelen, USB-sticks beveiligen en de sleutel lokaal opslaan.
Remote Desktop werkt in Home alleen als client. U kunt verbinding maken met andere pc's, maar niemand kan op uw pc inloggen. Wie van onderweg toegang wil tot de thuiscomputer, heeft met de Home-versie aanbieders van derden zoals TeamViewer nodig.
Groepsbeleid is er alleen in Pro. Dat klinkt naar enterprise-spul, maar eerlijk gezegd: ik gebruik het regelmatig om Windows-updates uit te stellen of vervelende functies uit te schakelen. Met Home moet u in het register lopen knoeien. Dat is foutgevoelig en duurt eeuwig.
Mijn mening: voor pure thuis-pc's volstaat Home. Zodra u professioneel werkt of waarde hecht aan gegevensbescherming, kies dan Pro.
Waarom Microsoft u dwingt nieuwe hardware te kopen
Hier wordt het spannend. Windows 11 heeft hardware-eisen die miljoenen werkende pc's uitsluiten. U heeft minstens een Intel Core van de 8e generatie of AMD Ryzen 2000 nodig. Daarbij een TPM 2.0-chip en UEFI met Secure Boot.
De heimelijke reden voor de CPU-blokkade
De officiële verklaring luidt "veiligheid". Maar ik heb beter gekeken. De werkelijke oorzaak is Intels Thread Director-technologie. Vanaf de 12e generatie combineert Intel snelle performance-kernen met zuinige efficiëntie-kernen. Windows 10 kan daar niet goed mee omgaan. De oude scheduler verdeelt taken inefficiënt en verspilt prestaties.
Windows 11 werkt nauw samen met de Thread Director. Voorgrondtaken belanden op de snelle kernen, achtergronddiensten op de zuinige. Het resultaat: betere prestaties bij hetzelfde stroomverbruik. Maar deze optimalisatie werkt alleen met nieuwere hardware.
Benchmarks bevestigen dit beeld. Op moderne processoren haalt Windows 11 er duidelijk meer uit. Op oudere systemen kan Windows 10 zelfs sneller zijn, omdat de overhead door beveiligingsfuncties zoals VBS ontbreekt. Een test liet tot 33 procent betere prestaties zien onder Windows 10 op een ouder systeem.
De bypass-methode: Windows 11 op oude hardware installeren
Ja, u kunt de blokkades omzeilen. Microsoft tolereert dat zelfs halfslachtig. Maar er zijn risico's.
Rufus is het populairste gereedschap daarvoor. U maakt er een USB-stick mee die alle hardware-checks uitschakelt. De installatie lukt dan ook op pc's met TPM 1.2 of niet-ondersteunde CPU's. In mijn uitgebreide artikel Windows 11 zonder TPM installeren: zo omzeilt u de hardwareblokkade laat ik u stap voor stap zien hoe dat werkt.
De consequenties moet u kennen: Microsoft toont een watermerk op het bureaublad. Grote updates zoals versie 24H2 komen niet automatisch. U moet ze handmatig afdwingen. En theoretisch kan Microsoft op elk moment de kraan dichtdraaien en beveiligingsupdates weigeren. Per december 2025 gebeurt dat nog niet, maar de dreiging hangt in de lucht.
Voor technisch onderlegde gebruikers is dat een begaanbare weg. Voor alle anderen: te riskant.
Windows 11 24H2: de goede en de slechte kanten
De huidige grote update brengt echte verbeteringen, maar ook ergernis.
Recall is de meest controversiële functie. De functie maakt regelmatig screenshots en analyseert ze met AI. U kunt dan in uw eigen pc-historie zoeken als in een zoekmachine. Na massale kritiek is Recall nu opt-in. U moet het actief inschakelen. De gegevens worden versleuteld opgeslagen en hebben Windows Hello nodig om vrij te geven. Toch: wie dat niet wil, moet opletten.
Snap Layouts maken het vensterbeheer eindelijk bruikbaar. U beweegt de muis over de maximaliseren-knop en ziet verschillende indelingen. Vooral op de laptop met externe monitor is dat handig. Windows onthoudt vensterposities bij het loskoppelen en herstelt ze weer.
Virtuele bureaubladen hebben eveneens een upgrade gekregen. U kunt ze nu eindelijk hernoemen. Klinkt banaal, maar voor mij was dat een game-changer. Eén bureaublad heet "Werk", één "Onderzoek", één "Privé". Voorheen moest ik raden welk bureaublad wat was.
De taakbalk is nog steeds beperkt. U kunt hem niet meer naar de zijkant verplaatsen. Tools zoals ExplorerPatcher, die dat corrigeerden, werken met 24H2 niet meer betrouwbaar. Microsoft heeft de legacy-code verwijderd. Voor mij persoonlijk is dat vervelend, omdat ik de taakbalk links had staan.
Het goede nieuws: met tools zoals PowerToys laat Windows 11 zich toch netjes aanpassen. Maar dat is stof voor een eigen artikel.
WordPad is verleden tijd. Microsoft heeft de editor volledig verwijderd. Ook het Windows Subsystem for Android is weg. Wie Android-apps onder Windows wilde gebruiken, staat voor een doodlopende weg.
Waarom "wachten op Windows 12" geen strategie is
Ik hoor dit idee voortdurend: "Windows 11 overslaan en direct naar Windows 12 overstappen." Dat klinkt slim. Maar dat is het niet.
De tijdlijn spreekt ertegen
Experts zoals Zac Bowden van Windows Central gaan uit van een release op zijn vroegst in 2026 of 2027. Microsoft heeft 2025 officieel als "Windows 11 Refresh"-jaar bestempeld. Versie 25H2 komt eraan, maar geen Windows 12.
Tussen het einde van de ondersteuning van Windows 10 en de release van Windows 12 verstrijken dus een tot twee jaar. In die tijd gebruikt u een onveilig besturingssysteem. Elke dag. Dat is als autorijden zonder remmen en hopen dat er niets gebeurt.
Windows 12 zal dezelfde hardware-eisen hebben
Mocht u hopen dat Windows 12 weer op oudere pc's draait: vergeet het. De eisen worden eerder strenger. Microsoft pusht AI-functies die toegewijde NPU's vereisen. De huidige hardwaregrens is het nieuwe normaal.
Wat u nu zou moeten doen: mijn concrete aanbevelingen
Is uw pc van 2018 of nieuwer? Upgrade nu naar Windows 11. De kinderziektes zijn verholpen, de beveiligingsvoordelen wegen zwaarder. U heeft tijd om te wennen aan de nieuwe interface voordat de dwang komt.
Is uw pc ouder, maar krachtig? U heeft drie opties:
- Nieuwe hardware kopen. Een pc met Windows 11 Pro kost niet de hoofdprijs en draait tien jaar stabiel.
- Bypass gebruiken. Installeer Windows 11 met Rufus op eigen risico. Voor technisch onderlegde gebruikers haalbaar, voor alle anderen niet aan te raden.
- Tijd kopen met ESU. De 30 dollar voor Extended Security Updates brengen u tot oktober 2026. Daarna moet er nieuwe hardware komen.
Wilt u Windows 11 Pro, maar niet de Microsoft-prijs betalen? Tweedehands licenties uit de secundaire markt zijn een legale optie. Het Europese Hof van Justitie heeft in 2012 in het UsedSoft-arrest bevestigd dat de doorverkoop van softwarelicenties legaal is. Dat geldt ook voor Windows en Office. Bij Keywi krijgt u precies dat: gecontroleerde, juridisch waterdichte licenties met traceerbare herkomst en echte support, mocht er ooit iets niet werken.
De eerlijke inschatting: Windows 11 is beter dan zijn reputatie
Ik was zelf sceptisch. De nieuwe taakbalk irriteert me tot op de dag van vandaag. Maar na meer dan een jaar gebruik zeg ik: Windows 11 is het betere systeem. De beveiligingsarchitectuur is degelijker. Het vensterbeheer bespaart me dagelijks tijd. En op mijn huidige computer draait alles merkbaar soepeler dan onder Windows 10.
De hardwareblokkade is ergerlijk, maar vanuit Microsofts oogpunt begrijpelijk. Oude CPU's kunnen moderne beveiligingsfuncties zoals VBS en HVCI niet zonder enorme prestatieverliezen gebruiken. Dat zou tot frustratie hebben geleid.
Mijn advies: zie de overstap als een kans. Als uw pc aan de eisen voldoet, is er geen reden om te wachten. Zo niet, plan dan de hardwarewissel vóór oktober 2026. Speculeren op Windows 12 is gokken met uw IT-veiligheid.
De prijscheck: wat kost de overstap werkelijk?
Het goede nieuws: de upgrade van Windows 10 naar Windows 11 is gratis, als uw pc aan de eisen voldoet. U behoudt uw programma's en gegevens.
Wilt u van Home naar Pro overstappen, dan vraagt Microsoft officieel rond de 100 euro. Bij Keywi krijgt u Pro-licenties zo'n 30% goedkoper, juridisch waterdicht en met support.
Voor nieuwe hardware moet u tussen de 400 en 800 euro rekenen, als u een fatsoenlijke kantoor-pc wilt. Maar een goed gekozen pc gaat tegenwoordig probleemloos zeven tot tien jaar mee. Dat relativeert de prijs.
Het verborgen voordeel: DirectStorage
Als u op uw pc ook gamet, heeft Windows 11 een troef in de mouw. DirectStorage maakt het mogelijk dat games gegevens rechtstreeks van de NVMe-SSD in het grafisch geheugen laden. De omweg via CPU en RAM vervalt. Het resultaat: drastisch verkorte laadtijden bij ondersteunde games.
Een laadproces dat onder Windows 10 nog acht seconden duurt, laadt met Windows 11 en geactiveerde DirectStorage in minder dan drie seconden. Niet elk spel ondersteunt de functie, maar de lijst groeit.
Auto HDR is het andere gamingvoordeel. Windows 11 rekent SDR-games automatisch om naar HDR, als u een geschikte monitor heeft. Oudere titels krijgen ineens vollere kleuren en betere contrasten. Zonder dat de ontwikkelaars iets hoeven te doen.
Het licentie-onderwerp: waarop u bij de aankoop moet letten
Veel van mijn lezers vragen naar goedkope Windows-licenties. Hier is de juridische situatie duidelijk: het Europese Hof van Justitie heeft in het UsedSoft-arrest beslist dat tweedehands softwarelicenties doorverkocht mogen worden. Dat betreft ook volumelicenties uit bedrijfsopheffingen.
Maar niet elke aanbieder op het internet is betrouwbaar. Let op de volgende punten:
- De handelaar moet de herkomst van de licentie kunnen documenteren
- U heeft een factuur met vermelde btw nodig
- De licentie mag maar één keer geactiveerd zijn voordat u hem koopt
- Blijf weg van aanbiedingen van 10 euro, die zijn meestal grijs of illegaal
Bij Keywi voldoet u automatisch aan al deze criteria. U betaalt voor Windows 11 afhankelijk van de versie tussen de 60 en 70 euro in plaats van de Microsoft-prijs. En u krijgt rechtszekerheid plus garantie op de werking. Het verschil met eBay-koopjes: wij kunnen de herkomst van elke licentie aantonen en staan er met onze naam voor in.
Mijn persoonlijke setup en waarom die werkt
Ik werk sinds 2024 met Windows 11 Pro op een Ryzen 5 7600-systeem. De installatie verliep probleemloos. BitLocker versleutelt mijn werkpartitie. Windows Hello ontgrendelt de pc met een vingerafdruk. De Snap Layouts gebruik ik dagelijks voor onderzoek op de ene en tekstverwerking op de andere helft van het scherm.
Wat me ook niet verraste: het geheugengebruik in rusttoestand is hoger dan onder Windows 10. Met 128 GB RAM merk ik dat niet, maar op 8 GB-systemen zou het krap kunnen worden. Als u krap bij kas zit, moet u bij de hardware-upgrade niet op RAM bezuinigen.
Met PowerToys en een paar register-tweaks heb ik het systeem zo bijgesteld als ik het nodig heb. Niet perfect, maar te verdragen. Microsoft werkt naar verluidt aan meer flexibiliteit voor de taakbalk, maar ik geloof het pas als ik het zie.
Per december 2025: Windows 11 is volwassen. De grote bugs van de beginperiode zijn verholpen. De overstap is zinvol. Hoe eerder u eraan begint, hoe ontspannener het wordt.
